Velâyetnamede Piri Baba – Koyun Baba İlişkisi

Koyun Baba İmam Ali Rıza soyundan gelmektedir. İmam Ali Rıza ise, Hz. Ali soyundan gelen ve 12 İmamlar olarak bilinen İmamların sekizincisi olup İran’da Horasan’ın Meşhed Şehrinde medfun bulunmaktadır. Velâyetname-i Koyun Baba adlı esere göre; XV. yüzyılda yaşamış olduğu ve Fatih Sultan Mehmet ile çağdaş olduğu bilinmektedir.Piri Baba Velâyetnamesinde Piri Baba ve Koyun Baba ilişkisi şu şekilde gündeme gelmektedir: Fatih Sultan Mehmet Merzifon’dan İstanbul’a giderken Osmancık Şehrine uğrar ve bu şehirde bulunmakta olan Koyun Baaba’nın yanına giderek Velâyetnamenin deyimiyle  “merhaba etmek murad eyler.” Fakat Koyun Baba elini Padişaha vermeden önce “Beylerbeyi”ne uğrayıp uğramadığını sorar. Padişah bu soruya karşılık “Ya Sultan’ım beylerbeyi kimdir?” sorusuyla cevap verir. Bunun üzerine Koyun Baba şu karşılığı verir :  “…Merzifon’da eski hamam külhanında sakin olan Piri Baba’ya dirler.”   Fatih Sultan Mehmet bu cevap üzerine Koyun Baba’ya : “Hay Dede Sultan biz dediğin kimsenin himmetiyle gideriz.”  Cevabını verir. Ondan sonra Koyun Baba Fatih Sultan Mehmet ile “merhaba” eder.

Fatih ile Koyun Baba arasında geçen bu konuşmadan sonra, Padişah Koyun Baba’ya “Ya Dede Sultan iste benden ne muradın ?”  diye sorması üzerine Koyun Baba : “Ya padişahım benim itlerime yallık içün bir köy viresin dahi abdallarıma aba viresin yüz elli altun viresin.”  Diyerek isteklerini sıralar. Padişah ise, “Baş üstüne sultanım emir sizindir.”  Diyerek Koyun Baba’nın isteklerini kabul eder.

Fatih Sultan Mehmet ile Koyun Baba arasındaki bu diyalog, bu sırada Eski Hamam külhanında oturmakta olan Piri Baba’ya malûm olur ve O bunun üzerine eleştirel bir üslupla : “Koyun Baba gayri dünya meşakkatine düşdi.”  Diye söyler (V-12b, 13a).
Yukarıda anlatılanlar ışığında Piri Baba’nın Koyun Baba ve Fatih Sultan Mehmet ile çağdaş olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Fakat tarihsel olarak gerçekten Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’un fethinden önce Merzifon ve Osmancık’a uğrayıp uğramadığı konusunda kesin bir bilgiye sahip değiliz.

Bazı kaynaklarda, Piri Baba ile Koyun Baba’nın musahip oldukları ifade edilmektedir. Musahiplik, din–yol kardeşliği anlamına gelmektedir. Bilindiği üzere, Hz. Muhammed’in Mekkeli (Muhacirler) ve Medineli (Ensar) Müslümanlar arasındaki bağları güçlendirmek amacıyla onları ikişer ikişer kardeş yapmış ve “Sen benim dünyada ve ahirette kardeşimsin” diyerek Hz. Ali’yi de kendi kardeşi ilan etmiştir.  Biraz değişim yaşamakla birlikte Anadolu’daki musahiplik geleneğinin kökeninde Hz. Peygamberin bu uygulaması vardır.

Ancak, gerek Piri Baba gerekse de Koyun Baba velâyetnamesi incelendiğinde, her iki velinin de evlenmeyip mücerret bir hayat tarzını benimsedikleri görülmekte ve Piri Baba ile Koyun Baba arasında herhangi musahiplik bağına değinilmediği anlaşılmaktadır.

Author: Remzi Zengin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir