Ehlibeyt Nedir? Ehlibeyt Sözü Ne Anlama Gelir ve Ehlibeyt Kimlerden Oluşur

Ehlibeyt deki, ehl ile ahali aynı köktendir. Kişiler demektir. Beyt ise ev demektir. Yani ev ahalisi manasına gelir. İslam peygamberi Hz Muhammed’in ev ahalisi için kullanılan bir terimdir. Ehlibeyt deyimi Kuran’da da geçer.

Müslümanlar arasında ise “Ehlibeyt” tabiri naslara uyularak Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’in evlatları hakkında kullanılmıştır.[1]

Onlar “Kesâ hadisi”nde ve diğer hadislerde olduğu gibi, Hz. Muhammed sallallah’u aleyhi ve âlih, Ali aleyhisselam’ın, Fatıma selamullahi aleyhâ, Hasan aleyhisselam’ın, Hüseyn aleyhisselam’ın ve haklarında Tathir ayeti inen kişilerdir: “Allah ancak ve ancak siz Ehlibeyt’ten her türlü çirkinliği defetmek ve sizi tertemiz yapmak ister.” [1]

Tathir ayeti olarak bilinen ayet Ahzap suresinin 33. ayetidir. Yüce Allah, bu ayette Ehlibeyt olarak bilinen belli kişileri tekvini iradesi ile pak kılacağını beyan etmiştir.

Bu ayetin nüzul sebebi (iniş sebebi) hakkında Ehl-i sünnet ve Şia kaynaklarında yetmişe aşkın hadis nakledilmiştir.

Kitap ve sünnette “Ehlibeyt” kelimesinin özel bir anlamı var. Ehlibeyt’ten maksat Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih İmam Ali, Fatımat-uz Zehra, cennet gençlerinin efendileri Ha-san ve Huseyn’dir (Allah’ın selamı onların üzerine olsun); bunlara İmam Huseyn aleyhi selamın soyundan gelen dokuz masum İmam da ilhak eder. İşte bunlar halkın Peygamber sallallah’u aley-hi ve âlih’e en yakın olanı, ilim bakımından ona en has olanı, onun dinini en iyi bileni, onun sün-net ve gidişatını en iyi tanıyanlardır.

Bu alanda Sunni ve Şiâ kanallarıyla (Ali taraftarı, Aleviler) Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’ten nakledilen ve sarih bir şekilde Ehlibeyt’in kimler olduğunu, isimleriyle açıklayan bir çok rivayetler vardır;[3] ayrıca İmamiyye Şiasına göre onların birbirinden sonra imam olduklarını belirten mutevatir naslar vardır; bu ise Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim’de Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’ten rivayet edilen “İmamların sayısı on ikidir ve hepsi de Kureş’tendir”[4]  hadisiyle tamamen bağdaşmakta-dır.

Ehlibeyt sadece Şiâ’nın (Alevi) on iki imamıyla uyum içerisindedir. Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’in eşleri izleyicileri ve akrabaları o hazrete her ne kadar yakın olsalar da bu kavram içersine girmezler. Kur’an-ı Kerim’in buyruğu, Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’in sünneti, sahabe, tabi-in ve ravilerin nakli hepsi bu doğrultudadır

Ümm-ü Seleme’den şöyle nakledilir: “Allah ancak ve ancak siz Ehlibeyt’ten, her türlü çirkinliği defetmek ve sizi tertemiz yapmayı diler” ayeti inince Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih birini Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin’in peşine gönderdi ve “Bunlar benim Ehlibeytimdir” buyurdu.[5]

Ümm-ül Müminin Aişe’den ise şöyle nakledilir: “O (Ali) Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’in yanında insanların en sevimlisiydi. Ben Resulullah’ın onu, Fatıma’yı, Hasan ve Hüseyn’i elbisesinin altına aldığını ve sonra, “Allah’ım! Bunlar benim Ehlibeytimdir” dediğini gördüm.[6]

İmam Ali aleyhisselamın Tathir ayeti nazil olduktan sonra şöyle dediği rivayet ediliyor: “Bu-nun üzerine Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih buyurdu ki: Ya Ali! Bu ayet senin, iki torunum (Hasan ve Hüseyin) ve senin evlatlarından olan imamlar hakkında nazil olmuştur.”[7]

Ayrıca “Ehlibeyt” sözcüğündeki “beyt” kelimesinden maksat normal “ev” değildir; bundan maksat risalet ve Peygamberlik evidir; “Ehlibeyt” ise Peygamberlik ve risalet evinde eğitilen, terbiye edilen, ilim ve taharet evinde yetişen, küçük büyük her şeyi tanıyan ve her şeyi kuşatan kişilerdir; işte bu nedenle onların bütün soruları cevaplandırdıklarını, bütün problemleri hallet-tiklerini, bütün din ve bilim alanlarında insanların onlara yöneldiklerini ve diğerlerinin ilim ve marifette hangi derecede olursa olsunlar böyle olmadıklarını görmekteyiz.

Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih “(Bu nur) Allah’ın onların yüceltilmesine ve isminin zikredilmesine izin verdiği evlerdedir.”[8]  ayetini okuyunca bu evlerin hangi evler olduğu so-rulduğunda; “Bunlar peygamberlerin evleridir” buyurduğu, bunun üzerine Ebubekr’in, ya Resulullah! Bu ev -Ali ve Fatıma’nın evi- de o evlerden midir? diye sorduğu ve Resulullah sallallah’u aleyhi ve âlih’in “Evet, onların en üstünlerin dendir” buyurduğu rivayet edilir.[9]

Emirulmüminin Ali aleyhisselam’dan ise şöyle rivayet edilir: “Biz nübüvvet evi, hikmet ma-deni, yeryüzündekilerin amanı ve talep edenin kurtuluşuyuz.” [10]

İmam Hüseyin aleyhisselam da “Biz nübüvvet Ehlibeytiyiz” buyurmuştur.[11]

 

Kaynaklar:

1- Mufredat-ı Ragıb, s.64, “Beyt”.
2- Ahzab, 33. Bkz. Sahih-i Buhari, “Fezail-us Sahabe” kitabı, c.4, 1883/2424. Sünen-i Tirmizi, “Tefsir” kitabı, c.5, s. 351,3205; Mesabih-us Sunen (Beğavi), c.4. s.183 4796; Cami-  ul Usul, c.9,155/6702, 6703 ve 6705 Müsned-i Ahmed, c.4 s.107; Müstedrek-ul Hakim, c.2 s.416, c.3, s.147-148.
3- Bkz. Yenabi-ul Mevedde -Kunduzi-i Hanefi- c.3 1/281 Dar-ul Usve basımı, 1. baskı.
4- Sahih-i Buhari, c.9, 75/147, İstihlaf babı, Beyrut -Alem-ul Kutub, 5. baskı; Sahih-i Müslim,  c.4, s.1883
5- el- Mustedrek-u ala-s Sahihayn, c.3, s. 158/4705; Sünen-ul Kubra -Beyhaki- c.7/63.
6- Tercemet-u İmam Ali aleyhisselam min Tarih-i Medinet-i Dimaşk, c.2, s.163-164/642; Şevahid-ut Tenzil li Kavaid-ut Tefsil Hakim Haskani c.2, s.61/682-684; Mecma-u İhya-i Sekafet-il İslamiyye;  1.baskı; Umdet-ul Uyun-i Sihah

Author: Remzi Zengin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir